Judyta Jankowska Choć Polska i Niemcy są dziś dla siebie kluczowymi partnerami gospodarczymi i politycznymi, relacje między Warszawą a Berlinem pogarszają się z miesiąca na miesiąc. Tak przynajmniej twierdzą naukowcy z obu krajów, którzy opublikowali apel na łamach prestiżowego „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.
Ich zdaniem, mimo rosnącej współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i gospodarki, narasta kryzys zaufania i wzajemnych pretensji.
Granice i bezpieczeństwo – spór o kontrolę i suwerenność
Jednym z głównych punktów zapalnych są kontrole graniczne wprowadzone przez Niemcy, które – jak podkreślają autorzy apelu – odbyły się wbrew protestom polskiego rządu. Premier Donald Tusk, pod presją opinii publicznej i środowisk prawicowych, odpowiedział własnymi kontrolami po polskiej stronie. To pokazuje, że nawet w tak podstawowej kwestii jak bezpieczeństwo granic, Berlin nie liczy się z polską wrażliwością i interesem narodowym.
Niemcy nie chcą rozliczyć się z przeszłości
Kolejnym problemem jest podejście do historii. Dla wielu Polaków Niemcy wciąż kojarzą się przede wszystkim z tragedią II wojny światowej i niewyrównanymi rachunkami za zbrodnie i zniszczenia. Tymczasem niemieckie elity wolą patrzeć w przyszłość, marginalizując polskie oczekiwania dotyczące upamiętnienia ofiar i rozliczenia się z przeszłością. Przykładem jest opieszałość w realizacji projektu pomnika polskich ofiar wojny w Berlinie – temat, który dla Polaków ma ogromne znaczenie symboliczne.
Reparacje i pamięć – temat zamknięty tylko dla Berlina
W apelu naukowców wyraźnie widać, że kwestia reparacji wojennych pozostaje kością niezgody. Dla Niemców temat jest zamknięty, dla Polaków – wciąż aktualny. Brak gotowości Berlina do poważnej rozmowy o moralnej i materialnej odpowiedzialności za zbrodnie wojenne tylko wzmacnia nastroje niechęci i poczucia krzywdy po polskiej stronie. To właśnie ten deficyt zrozumienia i empatii wobec polskiej wrażliwości jest jednym z głównych powodów obecnego kryzysu.
Polska polityka wobec Niemiec: czas na asertywność
Nowy prezydent Karol Nawrocki, jak zauważają autorzy apelu, nie zamierza rezygnować z twardej postawy wobec Niemiec. Wykorzystuje on temat relacji z Berlinem do budowania poparcia dla prawicowo-konserwatywnego rządu, co spotyka się z krytyką niemieckich elit. Jednak dla wielu Polaków to właśnie asertywna polityka wobec Niemiec jest dziś konieczna, by bronić polskich interesów i godności narodowej.
Niemcy, zamiast pouczać Polskę i oczekiwać uległości, powinni wreszcie zrozumieć, że partnerstwo wymaga wzajemnego szacunku i gotowości do rozliczenia się z przeszłością. Bez tego trudno będzie mówić o prawdziwym pojednaniu i współpracy na równych zasadach.
