Judyta Jankowska W Warszawie doszło do wydarzenia, które premier Donald Tusk określił mianem „przełomowego w historii Polski i Unii Europejskiej”. Podpisanie umowy w ramach programu SAFE (Security and Armament Funding for Europe) otwiera przed Polską dostęp do gigantycznego finansowania – mowa o kwocie do 43,7 mld euro, czyli około 185 mld zł.
Polska jest pierwszym z 19 krajów uczestniczących w inicjatywie, który sfinalizował formalności. Drugim państwem w kolejce do podpisania umowy jest Litwa.
Kluczowe szczegóły porozumienia
Uroczystość w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zgromadziła kluczowych decydentów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i finanse:
-
Sygnatariusze (Polska): Władysław Kosiniak-Kamysz (MON) oraz Andrzej Domański (Ministerstwo Finansów).
-
Sygnatariusze (KE): Piotr Serafin (Komisarz ds. budżetu) oraz Andrius Kubilius (Komisarz ds. obronności).
-
Główny cel: Błyskawiczna modernizacja polskiej armii oraz zastrzyk gotówki dla rodzimej branży zbrojeniowej.
Strategiczne znaczenie funduszy
Premier Tusk podkreślił, że fundusze te mają uczynić Polskę państwem zdolnym do samodzielnego stawienia czoła wyzwaniom, mimo bycia częścią NATO. Zaznaczył, że silny polski przemysł obronny jest warunkiem koniecznym do utrzymania lojalności sojuszników.
„Polska będzie bezpieczniejsza o 180 mld złotych. […] Tak jak my tutaj dzisiaj mamy świetne humory, to w Moskwie mają dużo gorsze nastroje i humory” – mówił szef rządu, wskazując na geopolityczny wymiar porozumienia.
Finansowanie i kontrowersje wokół weta
Minister finansów Andrzej Domański zwrócił uwagę na efektywność tego rozwiązania, nazywając je „najtańszym źródłem finansowania modernizacji armii”. Oprocentowanie pożyczki zostanie ostatecznie ustalone w momencie zaciągnięcia długu przez Komisję Europejską na rynkach finansowych, co zazwyczaj gwarantuje bardzo korzystne warunki (rating AAA).
Mimo sukcesu dyplomatycznego, nad programem cieniem kładzie się konflikt wewnętrzny. Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę wdrażającą SAFE, co premier skomentował jako działanie niezrozumiałe, zestawiając je z promocją giełdy kryptowalut przez otoczenie prezydenta. Tusk zapowiedział jednak, że rząd znajdzie sposób, by pieniądze płynęły do służb mundurowych (Straży Granicznej, Policji, Straży Pożarnej) mimo braku podpisu głowy państwa.
Co dalej z programem SAFE?
Pieniądze z pożyczek mają zostać przeznaczone na:
-
Rozbudowę linii produkcyjnych w polskich zakładach zbrojeniowych (np. produkcja amunicji, pojazdów opancerzonych).
-
Zakupy nowoczesnego sprzętu bezpośrednio z funduszy unijnych.
-
Wzmocnienie infrastruktury krytycznej i obrony cywilnej (mimo trudności wynikających z weta).
Program SAFE stanowi realizację nowej doktryny unijnej, która zakłada, że Europa musi wziąć większą odpowiedzialność finansową za własne bezpieczeństwo w obliczu agresywnej polityki Rosji.
